Donuk Omuz (Frozen Shoulder)
Donuk omuz, tıbbi adıyla adeziv kapsülit; omuzda ağrı ve hem kişinin kendi yaptığı hem de dışarıdan yaptırılan hareketlerde belirgin kısıtlılıkla seyreden bir durumdur. Süreç ve belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir.
Donuk Omuz Nedir?
Omuz eklemini çevreleyen kapsülde kalınlaşma ve hareketin azalmasıyla ilişkilidir. Genellikle ağrının belirgin olduğu, sertliğin arttığı ve hareketin zaman içinde yeniden geliştiği dönemlerden söz edilir; ancak herkes bu dönemleri aynı sırada veya sürede yaşamaz.
Omuz hareket kısıtlılığının tek nedeni donuk omuz değildir. Rotator manşet sorunları, kireçlenme, travma ve boyun kaynaklı yakınmalar benzer şikâyetler oluşturabilir.
Belirtiler ve Yakınmalar
- Yavaş başlayabilen omuz ağrısı
- Gece artabilen ve uyku pozisyonunu etkileyebilen yakınmalar
- Kolu yukarı kaldırma veya dışa döndürmede kısıtlılık
- Giyinme, saç tarama veya sırta uzanma sırasında zorlanma
- Omzun hem aktif hem pasif hareketlerinde azalma
İlişkili Durumlar ve Risk Faktörleri
Donuk omuz bazen belirgin bir neden olmadan gelişebilir. Diyabet ve tiroit hastalıklarıyla daha sık ilişkili olduğu; omuz yaralanması, cerrahi veya başka bir nedenle kolun uzun süre az hareket ettirilmesinin de riski artırabildiği bilinmektedir.
Bu etkenlerin bulunması mutlaka donuk omuz gelişeceği anlamına gelmez. Eşlik eden sağlık durumları değerlendirme sırasında dikkate alınmalıdır.
Değerlendirme Süreci
Değerlendirmede yakınmaların başlangıcı, gece ağrısı, günlük işlevler ve eşlik eden hastalıklar ele alınır. Aktif ve pasif omuz hareketleri karşılaştırılır; kuvvet ve boyun bölgesi de incelenebilir. Röntgen veya başka görüntülemeler, benzer yakınma oluşturabilecek diğer durumları değerlendirmek için hekim tarafından istenebilir.
Fizyoterapi ve Egzersiz Yaklaşımları
Egzersiz programı ağrının ve sertliğin baskın olduğu döneme göre düzenlenebilir. Tolere edilebilen hareket açıklığı çalışmaları, kademeli germe, omuz çevresi kaslarının aktivasyonu ve günlük işlevlere yönelik hareketler programda yer alabilir.
Ağrılı dönemde zorlayıcı ve uzun süreli germeler belirtileri artırabilir. Uygulamanın şiddeti, sıklığı ve ilerleme hızı kişinin tepkisine göre ayarlanmalıdır. Fizyoterapi, hekim tarafından planlanan diğer seçeneklerle birlikte yürütülebilir.
Günlük Yaşamda Dikkat Edilebilecek Noktalar
- Omzu tamamen hareketsiz bırakmamak, tolere edilen hareketi sürdürmek
- Ağrıyı belirgin biçimde artıran zorlayıcı tekrarlardan kaçınmak
- Günlük işleri kısa aralara bölerek yükü düzenlemek
- Uyku pozisyonunda kolu yastıkla desteklemeyi değerlendirmek
Ne Zaman Sağlık Profesyoneline Başvurulmalı?
Omuz hareketi giderek azalıyor, gece ağrısı veya günlük işlev kaybı belirginleşiyorsa değerlendirme alınması uygun olabilir. Travma sonrası kolu kaldıramama, omuzda şekil bozukluğu, ateşle birlikte kızarıklık ve şişlik, göğüs ağrısı veya nefes darlığıyla birlikte omuz ağrısı varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
İlgili Makaleler
Bilgilendirme Notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; tanı, muayene veya kişiye özel sağlık önerisinin yerine geçmez. Donuk omuzda süreç ve uygun egzersiz dozu bireysel farklılık gösterdiğinden planlama değerlendirme bulgularına göre yapılmalıdır.
Kaynaklar
- American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS), “Frozen Shoulder—Adhesive Capsulitis”.
- Kelley MJ ve ark. Shoulder Pain and Mobility Deficits: Adhesive Capsulitis. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, Clinical Practice Guideline.